ArcelorMittal is de grootste staalproducent in Europa, één van de grootste in Noord- en Zuid-Amerika, en heeft een groeiende aanwezigheid in Azië via de joint venture AM/NS India. Met de eigen de eigen mijnbouwbedrijven wordt voor ruwweg 59 procent in de eigen behoefte aan ijzererts voorzien. Het grootste gedeelte, 57 procent, van de vorig jaar zelf geproduceerde 42,4 miljoen ton ijzererts kwam uit Canada. Op plek twee staat verrassend genoeg Oekraïne, met een aandeel van 19 procent.
Nu verkeert de staalsector al geruime tijd in zwaar weer. Deze gaat gebukt onder overcapaciteit in de markt, waardoor China (goed voor meer dan de helft van de wereldwijde staalproductie) zijn staal in andere werelddelen dumpt. Het zal niemand verwonderen dat daar door onder andere de Europese staalproducenten niet tegen op te boksen valt. De laatste tien jaar zijn er dan ook 270.000 banen uit de Europese staalsector verdwenen, ofwel het equivalent van vijf grote staalfabrieken. Of het daarbij blijft is afwachten, want de huidige staalfabrieken draaien op slechts 65 procent van de capaciteit. Het is een onhoudbare situatie.
Maar er gloort hoop aan de horizon. Europa wil, in navolging van de Verenigde Staten, hogere importheffingen invoeren op staal. Het plan, dat overigens nog goedgekeurd moet worden door het Europees Parlement en de lidstaten van de EU, voorziet erin dat de tariefvrije import van staal wordt beperkt tot 18,3 miljoen ton per jaar. Dat is 47 procent minder dat het quotum van vorig jaar. Wordt er meer geïmporteerd, dan komt daar op een heffing van 50 procent. Dit is een verdubbeling van het huidige tarief. Daarnaast wil de Europese commissie dat de staalinvoer per kwartaal gemeten wordt. Onbenut quotum in een kwartaal mag niet worden doorgeschoven naar het volgende kwartaal. Ook moeten importeurs kunnen bewijzen waar het staal daadwerkelijk gesmolten is om te voorkomen dat Chinees staal alsnog via een omweg goedkoop de EU binnenkomt.
De nieuwe regels gaan bij goedkeuring halverwege 2026 in, hoewel er gelobbyd wordt om deze versneld in te voeren. CEO Mittal betitelde het voorstel als misschien wel de belangrijkste ontwikkeling in het derde kwartaal. De capaciteitsbezetting van de fabrieken zou hierdoor van de huidige 65 procent kunnen stijgen naar circa 80 tot 85 procent. Het zal de winstgevendheid verbeteren waardoor Mittal in de toekomst waarschijnlijk weer durft te investeren.
Eerdere plannen om de staalproductie in Duitsland (Bremen en Eisenhüttenstadt) Frankrijk (Duinkerke) en België (Gent) met waterstof en elektriciteit te verduurzamen werden namelijk afgelopen jaar tot nader order uitgesteld. Daarbij speelt mee dat de meeste klanten niet bereid zijn extra te betalen voor koolstofarm staal. Zonder een Europese verplichting om de CO2 intensiteit van eindproducten te verlagen zal de vraag beperkt blijven.
Wat betreft die CO2 uitstoot hoopt ArcelorMittal tevens dat het Carbon Border Adjustment Mechanism herzien wordt. Op klassiek geproduceerd staal betalen Europese producenten daardoor nu zo’n 5 procent CO2-belasting, die gaat oplopen richting 20 procent in 2034. Dat zijn regels die ook zouden moeten gelden voor staal dat wordt ingevoerd, maar China weet deze bijvoorbeeld te omzeilen door een fractie duurzaam geproduceerd staal toe te voegen aan staal dat met vervuilende energie wordt geproduceerd. Green washing in optima forma.
Daarnaast spelen de hoge Europese energieprijzen, mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne, de industrie parten. Lagere energieprijzen zouden niet alleen voor de staalindustrie een zegen zijn, maar ook voor veel van de afnemers. De Europese Commissie heeft beloofd het probleem aan te pakken, maar hoe ze dat wil doen is nog de grote vraag.
Nu zouden er kanttekeningen geplaatst kunnen worden bij het nut van het verlenen van ‘staatsteun’ aan een in crisis verkerende staalindustrie. Want de staalindustrie stelt qua markwaarde niet zoveel (meer) voor, zeker niet als deze wordt afgezet tegen de waarde van willekeurig welke AI start-up.
Waarom moet de staalindustrie dan toch beschermd worden? Dat is omdat de gevolgen bij disruptie groot kunnen zijn. Zo becijferden onderzoekers van de Universiteit van Mannheim onlangs dat de Duitse economie jaarlijks tot 50 miljard euro schade kan oplopen als er een wereldwijde staalschok zou plaatsvinden.
Daarnaast vormt staal de basis voor allerlei andere economische activiteiten. Staal is strategisch van groot belang, zeker nu Europa meer en meer zijn eigen defensiemateriaal zelf wil vervaardigen. Al het staal dat nodig is voor cruciale sectoren als de automobielindustrie en defensie zou alleen al uit dat oogpunt in Europa moeten worden gemaakt. Dat voorkomt kwetsbaarheid in het geval van een (eventueel moedwillige) verstoring van de aanvoerketens, zoals we bijvoorbeeld in coronatijd zagen, maar ook recent nog bij de Nexperia rel. In het huidige politieke klimaat wil je zo min mogelijk afhankelijk zijn van andere landen.
Naast bescherming zal de Europese staalindustrie de wind in de rug krijgen van alle investeringsplannen. Zo is er het ReArm Europe-plan ter grootte van 800 miljard euro om de defensie-uitgaven in Europa te stimuleren. Daarnaast heeft onder andere Duitsland het plan opgevat om 500 miljard euro te investeren in de infrastructuur. Het zijn allemaal plannen die de Europese vraag naar staal uit het slop kunnen trekken, want waar Europa in het verleden nog zo’n 150 miljoen ton staal per jaar verbruikte, lag dat vorig jaar op 127 miljoen ton staal, nog lager dan in coronajaar 2020. Hoe mooi zou het zijn als eens de oorlog in Oekraïne voorbij is? ArcelorMittal zou van de wederopbouw kunnen profiteren.
Als grootste staalproducent in Europa met een marktaandeel van ongeveer 30 procent spelen al bovenstaande ontwikkelingen ArcelorMittal in de kaart. De derde kwartaalcijfers vielen mee en de topman liet zich positief uit over volgend jaar. Nu de koers dit jaar met meer dan 50 procent is opgelopen heeft ArcelorMittal een marktwaarde van 29,5 miljard euro. De onderneming heeft bijna 15 miljard euro schuld en heeft 5,7 miljard euro aan liquiditeiten. Ondanks het feit dat het vet al van de soep is, kan ArcelorMittal nog steeds een mooie toevoeging aan een effectenportefeuille zijn.
Auteur heeft privé geen positie, cliënten van Fintessa met een (gematigd) offensief profiel hebben het aandeel ArcelorMittal in portefeuille.