Kompas, radar, verrekijker: de kapitein die verder wil kijken dan zijn eigen schip en wil bijsturen in woelige wateren heeft daarvoor de nodige instrumenten. Maar een centrale bank die het financiële systeem robuuster wil maken en dus verder wil kijken dan het reilen en zeilen van individuele financiële partijen, zit soms ernstig verlegen om bruikbare instrumenten. Hoog tijd om dat aan te pakken.
Dat vindt De Nederlandsche Bank, die, net als andere centrale banken, prioriteit wil geven aan de versterking van het macroprudentieel toezicht. Deze term houdt in dat er toezicht op het grote geheel wordt gehouden, waarbij het draait om de wisselwerking tussen financiële partijen, de markten en de mondiale economie. De bedoeling van dit toezicht is dat het financiële systeem weerbaarder en schokbestendiger wordt gemaakt én de ups en downs worden afgezwakt: de bubbles minder groot maken en de dalen minder diep. Dat zou de kans op en de hevigheid van een systeemcrisis moeten beperken.
DNB publiceerde begin deze maand het nieuwe raamwerk voor macroprudentieel toezicht. Naast studies in eigen huis doet de organisatie mee aan verschillende internationale initiatieven. In een verkennende studie zijn meerdere instrumenten onder de loep genomen. Bijvoorbeeld: kapitaal- en liquiditeitseisen voor banken. Deze worden al gebruikt in het toezicht op individuele instellingen. Gedachte is de eisen zo te stellen dat ook rekening wordt gehouden met systeemrisico. Dat maakt het financiële systeem als geheel stabieler en kan de ernst van crises beperken. Daarmee verkleint dit de kans dat instellingen kopje onder gaan in slechte tijden en anderen meeslepen in hun val.
Hypotheek
Een ander instrument, dat vooral in Aziatische landen wordt gebruikt om bubbles op onroerendgoedmarkten en speculatie tegen te gaan, is de Loan-to-Value ( LTV) ratio. Daarmee worden grenzen gesteld aan de maximale hypotheeksom: huishoudens en bedrijven die leningen aangaan voor de aankoop van onroerend goed krijgen bijvoorbeeld maximaal een hypotheek van 70% van de aankoopwaarde. Dit zet een rem op ongebreidelde kredietgroei. Als de huizenprijzen dalen met bijvoorbeeld 10%, daalt weliswaar de waarde van het onderpand voor hypothecaire leningen mee, maar komt deze niet onder een kritische grens. Hypotheekgevers en banken lopen zo veel minder risico dat het mis gaat en ze verliezen lijden.
Marges
Een andere mogelijkheid is om marktpartijen die financiële producten verkopen en lenen aan elkaar te verplichten om bij voorbaat grotere risicomarges in te bouwen, ofwel een waardeafslag te nemen. Nu is het zo dat in goede tijden de marges heel erg klein zijn, maar als het minder gaat, worden enorme afwaarderingen toegepast en dat leidt tot grote verliezen. Wat ook kan, is de waardeafslag anticyclisch te maken: in goede tijden wordt de lat hoger gelegd, zodat er flinke buffers zijn, en in mindere tijden worden de afslagen juist verkleind, waardoor de dip minder diep wordt.
Elke ochtend beleggingstips ontvangen? Meld u gratis aan voor Cashcow Daily!