Langzaam maar zeker dreigt Amerika in een hopeloze situatie terecht te komen. De nieuwe president krijgt het heel zwaar om de economie weer op gang te krijgen.
Zelfs de nieuwe vice-president van het land, Joe Biden, zei onlangs in een interview met nieuwszender ABC dat hij terdege rekening hield met een totale ineenstorting van het economische systeem. Ook Barack Obama houdt er rekening mee. Het land zal erdoor in een ongekende sociale chaos terecht komen. Nog erger dan tijdens de grote depressie van 1929 zal het Amerika van vandaag gebukt gaan onder grootschalige armoede – die nu al enorm is – en tot een uitzichtloos bestaan van velen mét werk leiden, zonder echter de hoop om zichzelf te kunnen verbeteren. Zelfs het pensioen van Amerikanen is in gevaar.
Schwarzenegger
De Amerikaanse droom is stuk. Het beeld van een hunkerende samenleving doemt op, een uiteengespatte maatschappij waarin niemand meer weet wat te doen. Er is nog steeds hoop, enthousiasme en energie. Maar de realiteit is grimmig. Momenteel zijn Michigan, Ohio en Florida eigenlijk al failliet en lijkt Californië snel te zullen volgen. Nog maar een maand geleden kondigde gouverneur Schwarzenegger aan dat zijn staat niet langer aan de lopende betalingsverplichtingen kon voldoen en stuurde hij alle ambtenaren verplicht op onbetaald verlof voor tenminste twee werkdagen per maand. Verder dwingt hij een onmiddellijke bezuiniging van 10% van het totale budget af. Zeer waarschijnlijk door ambtenaren te ontslaan.
Morele verval
Pijnlijk duidelijk is dat de vakbonden (de alom gevreesde ‘unions’) de verantwoordelijkheid voor deze situatie zodanig verkeerd inschatten dat zij overal in het land massaal verzet hebben aangekondigd. Het komt erop neer dat de bonden de bekende Pavlov-reactie vertonen – die van de bescherming van de eigen macht – waardoor de werkloosheid alleen nog maar verder zal oplopen. In de Amerikaanse auto-industrie zijn de bonden zelfs zó buitensporig machtig dat nu ook hun grootste pleitbezorgers aandringen op onmiddellijke hervormingen. Van de bonden wel te verstaan.
Dat blijkt wel uit de voorwaarden voor toekomstige steun. Die zal slechts worden verleend als er ook sprake is van vernieuwing van de arbeidsverhoudingen. Voor de bonden is dat allemaal nog geen aanleiding om zich daadwerkelijk aan de omstandigheden aan te passen. Daarvoor is het morele verval van hun tegenspelers, de werkgevers, te groot. Nog groter dan dat van de bonden zelf.
Sjofel
Hoe is het toch mogelijk, zo vraagt iedere weldenkende Amerikaan zich terecht af, dat enkele graaiende topmanagers, niet alleen de economie maar ook het hele maatschappelijke systeem zó onderuit hebben kunnen halen. De penibele situatie waarin de VS verkeert, haalt ook in Nederland de voorpagina’s. Een foto van een lange rijen sjofele wachtenden in autostad Detroit voor eten en spullen ontsierde onlangs nog de NRC. De troosteloosheid van het beeld kón niet erger, maar wordt het waarschijnlijk wel.
Wie had ooit gedacht – kunnen denken – dat hét gidsland van de wereld als het gaat om het creëren van een toekomst voor iedereen, van gelijke kansen en mogelijkheden, van hoop, daadkracht, energie en werklust, zo diep door de knieën kon gaan. De Amerikaanse droom is een nachtmerrie geworden.
Topzwaar
Het hele land moet op de schop. Dat kan echter niet door iedereen aan het werk te helpen. Dat wil de nieuwe president wel, maar zal hem niet lukken. Althans niet op korte termijn. Want daarvoor ontbreekt het aan visie. Pas als het voor gewone Amerikanen duidelijk is hoe zijzelf aan een nieuwe – duurzame – toekomst voor zichzelf kunnen bouwen, zal het land de economische motor weer op gang kunnen krijgen. De nieuwe president krijgt het zwaar, topzwaar.