Mijn dochters, inmiddels oud genoeg en bijna oud genoeg om te gaan studeren, waren gek op de serie boeken ‘Ellendige avonturen’ van Lemony Snicket. In elk deel worden de drie Baudelaire-weeskinderen belaagd door hun verre bloedverwant Graaf Olaf, die op gemene wijze hun fortuin probeert te stelen. Natuurlijk zijn de kinderen hem te slim af en behouden ze hun rijkdom.
Ook de markten hadden onlangs te maken met ellendige avonturen. Deze liepen uiteen en waren grotendeels voorspelbaar, maar hun gezamenlijke gewicht deed het marktmomentum sterk afnemen.
Het eerste deel van mijn serie speelt zich af in Europa. De markt weet allang dat veel landen, niet alleen in de periferie, er niet in zijn geslaagd om structurele hervormingen door te voeren die uiteindelijk zouden leiden tot zelfvoorzienende groei en een toename van de werkgelegenheid.
De Europese cijfers, hoewel over het algemeen niet waardeloos, waren weinig opbeurend; de constante daling van de inflatie richting deflatie is kenmerkend voor de somberheid. De sancties tegen de Russen hebben de groeivooruitzichten verzwakt en het gesoebat van Duitsland en Frankrijk over de toegestane tekorten hebben het vertrouwen in de autoriteiten bepaald geen goed gedaan.
De rente op 10-jarige Duitse staatsobligaties daalde tot onder de 1%, wat wijst op winst van de return-of-my-money-groep op het return-on-my-money-legioen. Het is te vroeg om de voordelen van de daling van de euro te zien. Simpel gezegd heeft de markt er geen vertrouwen in dat de Europese economie de bodem heeft bereikt.
Sluwe ‘tovenaars’
Deel twee speelt in China. In dat verre land hebben sluwe ‘tovenaars’ met geleend geld steden uit de grond gestampt op wat vroeger landbouwgrond was. De vraag naar koopwoningen in China wankelt, ook al zetten de ‘tovenaars’ spreuken in om de kooplust aan te wakkeren.
De drom ‘zie-je-wel-economen’ en short-sellers is gegroeid en ze gillen zo hard als ze kunnen dat de economische expansie op basis van geleend geld slecht zal aflopen, zelfs als die economie een reserve van biljoenen heeft. Gegeven de duidelijke afname van de lokale vraag, de zwakke vraag van elders en het lawaai van de pessimisten, wil de markt niet geloven dat de Chinese economie het laagste punt heeft bereikt.
“De Europese cijfers zijn weinig opbeurend”
Deel drie is een soort voortzetting van deel twee. Het speelt zich af in afgelegen dorpen over de hele wereld waar de materialen worden geproduceerd waarmee de steden uit deel twee zijn gebouwd. Op een ochtend niet zo lang geleden werden de dorpelingen wakker en ontdekten ze dat de ‘tovenaars’ die de steden hadden gebouwd, ineens niet meer zaten te wachten op hun ijzererts, koper, kolen en ruwe olie die ze ijverig uit de grond hadden gehaald.
Dus waren de gigantische capaciteitsuitbreidingen die ze hadden doorgevoerd om de ‘tovenaars’ te bedienen eigenlijk helemaal niet nodig. Op dat besef kelderden de prijzen in het grondstoffencomplex en plots strandden de bedrijven en beleggingsstrategieën die eromheen waren gebouwd in die verre dorpen. De dorpelingen stopten met het winnen van ijzererts en steenkool in Brazilië en Australië en de winning van schaliegas via fracking in de VS kwam op een laag pitje te staan.
Maar sommige dorpelingen in Saudi-Arabië, die de olieproductie heus wel zouden verkleinen om de prijzen hoog te houden, besloten het slechte gedrag van anderen niet langer mogelijk te maken en dus bleven ze zo veel mogelijk olie oppompen.
Hoge hoed
Voor deel vier gaan we naar de VS, waar de tovenaars van de Federal Reserve golf na golf van monetaire stimuleringsmaatregelen uit de hoge hoed toverden, zelfs terwijl het Amerikaanse tekort afnam. Het resultaat van hun toverij was een economie die wel groeide en voor banen zorgde, maar als neveneffect had dat de obligatierentes daalden, terwijl de groei aantrok.
Experts verbaasden zich over dit vreemde gedrag van de obligatiemarkt en vroegen zich af of de markt soms in de toekomst kon kijken. Stond de Amerikaanse groei op het punt om te slaan door de zwakte in Europa? Zou de verwachte en gewenste opleving van de inflatie tot 2% zich wel voordoen of zou de inflatie net als in Europa afnemen?
Al snel werden goede zaken, zoals lage rentes op hypotheken, goedkope benzine en goedkoop aardgas om je huis te verwarmen, allemaal voorboden van slechte dingen die komen gaan. Ook de vermeende magie van de voormalige tovenaars Dodd en Frank van jaren geleden gaf problemen. Zij goten ladingen stroop in de obligatiemarktmachine, wat het onmogelijk maakte om obligaties ook maar enigszins redelijk te verkopen.
Nare plotwendingen
Aan nieuwe boekdelen wordt gewerkt. We verwachten dat de komende delen niet zo spannend zullen zijn als nummer één tot en met vier, omdat veel van de nare plotwendingen die we hebben uitgewerk,t saai en ellendig zullen zijn in plaats van nieuw en beangstigend. De aantrekkende export als gevolg van de goedkopere euro kan zorgen voor vertrouwen dat Europa de bodem heeft bereikt, maar dit zal waarschijnlijk niet gebeuren vóór het voorjaar van 2015.
We proberen op papier te zetten hoe de tovenaars bij de Europese Centrale Bank (ECB) de boel met toverspreuk na toverspreuk over kwantitatieve versoepeling trachten te redden, maar de rentes zijn er al zo laag dat de toverij maar moeilijk aanslaat. Bovendien zijn de ECB-tovenaars het zat om zelf al het werk te moeten doen, terwijl de politici achteroverleunen.
We verwachten een wisselend lot voor de grondstofdorpelingen. Hoewel we uitgaan van een algemene daling van de uitgaven om de capaciteit op te bouwen, zullen sommige dorpen veel sneller herstellen dan andere. Vooral de groei van de Amerikaanse olieproductie zal vertragen of omslaan, totdat de prijzen aantrekken. Dit neemt het overaanbod, dat aan het eind van het vakantieseizoen van lange autoritten en weinig onderhoud aan raffinaderijen wellicht toch wel is afgenomen, deels weg.
Beangstigende avonturen
We weten dat we zullen schrijven over andere goede dingen die in de VS plaatsvinden. De daling van de grondstoffenprijzen geeft de mensen meer bestedingsruimte, die zij zullen gebruiken voor etentjes of nieuwe kleding. Niet alleen zullen meer mensen werk vinden, ook zullen mensen met een baan meer gaan verdienen!
Deze loonstijging zal de Fed-tovenaars niet ontgaan. Zij zullen deze maand een einde maken aan de kwantitatieve versoepeling en de korte rente vanaf halverwege volgend jaar gaan opschroeven. Hoewel we verwachten dat de koersen van langer lopende Amerikaanse staatsleningen zullen dalen als de recente beangstigende avonturen niet meer dan slechte herinneringen zijn geworden, gaan we uit van goede prestaties van economisch gevoelige, risicovolle beleggingen als aandelen en high yield-obligaties. Amerikaanse staatsleningen zullen buiten de VS gewild blijven, wat de koersschade beperkt.
We denken echter dat de ex-tovenaars Dodd en Frank serieuze schade hebben toegebracht aan de obligatiemarktmachine. We gaan dan ook niet uit van een opmars van de creditspreads zoals eerder dit jaar, omdat beleggers een hogere illiquiditeitspremie zullen eisen.
We kunnen de titel van ons werk op korte termijn waarschijnlijk nog niet veranderen in ‘Gelukkige avonturen’. De gebeurtenissen die de markten onlangs in beweging zetten, hangen volgens ons losjes samen vanwege hun oorzaken. Hun gezamenlijke effect heeft echter gezorgd voor een groot gevoel van naderend onheil. Maar we verwachten dat risicovolle beleggingen, net als de Baudelaire-weeskinderen, aan de valstrikken van de schurk zullen weten te ontkomen met slechts een paar schrammetjes en met goede verhalen.
Elke ochtend beleggingstips ontvangen? Meld u gratis aan voor Cashcow Daily!