De negatieve rente is een nieuw economisch experiment van de centrale banken, dat voor spanning zorgt in de financiële sector. Dat dit experiment is mislukt is zorgelijk.
In Japan is de orderontvangst in december met 4,2% gestegen op maandbasis, maar dat is minder mooi dan het lijkt. Op jaarbasis is sprake van een daling van 3,6%. De verwachting is wel dat de orderontvangst in het eerste kwartaal zal stijgen tot 8,6%, maar dan mag de wereldeconomie niet verslechteren. Om hier niet te veel aan bloot te staan, zal de Bank of Japan ongetwijfeld maatregelen nemen om de yen te verzwakken. Onlangs schaarde de Bank of Japan zich onder de centrale banken die een negatieve rentestand hanteren.
“De huidige zwakte van financiële aandelen is een van de onbedoelde consequenties daarvan”, meent Marcus Jennings, econoom bij Schroders. “De negatieve rente is een nieuw economisch experiment, dat voor spanning zorgt in de financiële sector. Een beleidsrente lager dan nul geeft overheden het voordeel dat zij tegen lage kosten kunnen lenen. Maar het bankensysteem lijdt er wel onder. De negatieve rente is bedoeld om banken te dwingen krediet te verlenen aan risicovollere kredietafnemers en te beleggen in assets met een hoger risico om het verlies aan rentemarge te compenseren. Veel banken kiezen er echter voor om de kosten van een negatieve rente niet aan klanten door te berekenen, maar zelf de kosten op zich te nemen. De hierdoor ontstane zorgen over de winstgevendheid van banken is een van de onderliggende oorzaken voor de recente verkoopgolf van financiële aandelen.” Ofwel, het experiment van de centrale banken is mislukt en dat is zorgelijk.
Gedwongen sluiting geldmarktfondsen
Een langdurige periode van negatieve rente heeft bredere implicaties voor de financiële sector, stelt Jennings. Belangrijke intermediairs zoals geldmarktfondsen zullen een neerwaartse druk op de winstgevendheid voelen, omdat beleggers hun kapitaal naar andere segmenten in de markt verschuiven. Pensioenfondsen en verzekeraars voelen ook de gevolgen van een negatieve rente, omdat het de mogelijkheid vergroot dat zij niet kunnen voldoen aan hun langetermijnverplichtingen, met name als zij verplicht zijn overheidsobligaties aan te houden.
Daarnaast bestaat het gevaar dat beleggers, die op zoek naar rendement zijn, risicovolle posities innemen en daarmee een klimaat scheppen waarin excessieve risico’s worden genomen.
Aan de andere kant, beleggers kunnen een negatieve rente ook opvatten als een signaal van chronische economische zwakte. Volgens JP Morgan wordt $6 biljoen van de in totaal $23 biljoen aan overheidsschuld van de ontwikkelde landen verhandeld tegen een negatieve rente. Dit kan opgevat worden als een teken dat de economische groei zwak blijft en dat veel economieën er niet in slagen inflatie te genereren. In dergelijke omstandigheden vloeit kapitaal doorgaans naar safe havens, wat de rentes ook weer verder onder druk zet.
En dat is precies wat Jennings op dit moment in de markten ziet gebeuren. Defensieve aandelen, zoals pharmaceuticals presteren aanzienlijk beter dan financials. De Bank of Japan heeft nog geen zwakkere yen weten te bewerkstelligen met de renteverlaging. De mogelijkheid bestaat dat de rente nog verder wordt verlaagd. Als dat het geval is, zouden andere banken zich genoodzaakt kunnen voelen hetzelfde pad te volgen en de rente naar onbekend terrein te leiden, waarvan de gevolgen voor de financiële sector nog niet helemaal op waarde geschat kunnen worden.
Elke ochtend beleggingstips ontvangen? Meld u gratis aan voor Cashcow Daily!