De arrestatie van de Venezolaanse president Maduro door de Verenigde Staten is geopolitiek ingrijpend, maar voor beleggers voorlopig van beperkte betekenis, zegt Jack Janasiewicz, portfoliomanager bij Natixis Investment Managers Solutions. Financiële markten reageren nauwelijks, wat past in het patroon dat geopolitieke gebeurtenissen zelden een blijvende impact hebben op bedrijfswinsten en aandelenkoersen. Voor de bredere marktvooruitzichten geldt dat de gebeurtenissen in Venezuela nauwelijks relevant zijn voor de winstontwikkeling van grote beursgenoteerde bedrijven, zoals die in de S&P 500. Voor beleggers blijft dit dossier vooral op de achtergrond: geopolitiek nieuws dat de krantenkoppen haalt, maar geen aanleiding vormt om beleggingsstrategieën aan te passen.
In het weekend hebben Amerikaanse strijdkrachten de Venezolaanse president Maduro in hechtenis genomen. Hij was al in maart 2020 aangeklaagd door de Verenigde Staten wegens verschillende aanklachten op het gebied van narco-terrorisme, corruptie, drugshandel en wapenbezit, ingediend bij de Amerikaanse federale rechtbank voor het zuidelijke district van New York. Hoewel de Amerikaanse armada rond Venezuela duidelijk wees op oplopende spanningen tussen de VS en het Latijns-Amerikaanse land, kwamen de snelheid en timing van deze acties dit weekend toch enigszins als een verrassing.
De markten reageerden nauwelijks, aangezien geopolitieke gebeurtenissen doorgaans geen blijvende impact hebben op de wereldeconomie. De bredere implicaties van deze stap zijn op dit moment nog enigszins onduidelijk, maar Janasiewicz deelt enkele gedachten over het mogelijke vervolg.
Politiek machtsvacuüm
Allereerst laat de verwijdering van Maduro een politiek machtsvacuüm achter met betrekking tot het leiderschap van het land. De Verenigde Staten hebben Delcy Rodríguez, tot voor kort minister van Olie, aangesteld als waarnemend president, maar het is onzeker of minister van Binnenlandse Zaken Diosdado Cabello en minister van Defensie Vladimir Padrino, die de Venezolaanse strijdkrachten controleren, haar zullen volgen.
Een mogelijke uitkomst om dit machtsvacuüm te vullen is dat de huidige machtsstructuur aanblijft, gesteund door het leger. Dit “dictator-lite”-scenario zou waarschijnlijk vereisen dat de sociaal-revolutionaire retoriek verdwijnt en dat het nieuwe leiderschap zich veel sterker richt op Amerikaanse belangen. Dit zou vermoedelijk betekenen dat de banden met China, Rusland, Iran en Cuba zullen verzwakken.
Hoewel een vreedzame machtsoverdracht een wenselijker uitkomst zou zijn, kan het installeren van een democratisch gekozen regering lastig blijken. Door de jaren heen zijn grote aantallen Venezolanen in ballingschap gegaan om te ontsnappen aan de eerdere regimes van Chávez en Maduro. De vraag wie stemrecht zou hebben, vormt dan ook een serieuze uitdaging. Degenen die in het land zijn gebleven, zijn waarschijnlijk degenen die profiteren van het door socialistische subsidies gesteunde overheidsbeleid, wat een stem voor de status quo waarschijnlijk maakt. Het toestaan van stemrecht aan degenen die het land zijn ontvlucht, zou daarentegen waarschijnlijk leiden tot een overtuigende overwinning van de rechtse oppositie.
Politieke patstelling
Mocht het leger besluiten de macht te behouden, dan neemt het risico op binnenlandse onrust waarschijnlijk toe, wat leidt tot een politieke patstelling waar niemand bij gebaat is. President Trump heeft ogenschijnlijk laten blijken weinig belangstelling te hebben voor een ingrijpende institutionele herstructurering van het huidige politieke apparaat. Dit wijst waarschijnlijk op een bereidheid om samen te werken met Delcy Rodríguez, aangezien zij vermoedelijk in staat is het land onder controle te houden terwijl zij tegemoetkomt aan de eisen en concessies die Washington verlangt.
Er is veel gesproken over de enorme oliereserves waar Venezuela over beschikt. Gezien de vervallen staat van de olie-infrastructuur in het land zou het benutten van deze reserves waarschijnlijk jaren en aanzienlijke investeringen vergen. Hoewel president Trump heeft gesuggereerd dat Amerikaanse oliebedrijven zouden kunnen profiteren van de wederopbouw, blijven wij enigszins sceptisch.
Amerikaanse oliebedrijven zijn verantwoording verschuldigd aan hun aandeelhouders, en die aandeelhouders verwachten rendement op hun investeringen. Met olieprijzen rond het midden van de 50 dollar per vat voor WTI op de spotmarkt, is de kosten-batenafweging van dergelijke kapitaalinvesteringen twijfelachtig. Extra olieproductie zou de prijzen alleen maar verder onder druk zetten, waardoor winstgevendheid nog onzeker wordt.
Tot dusver zijn Amerikaanse oliebedrijven terughoudend geweest om hun booractiviteiten uit te breiden in politiek veel stabielere regio’s zoals het Permian Basin of de Canadese oliezanden. Waarom zouden we verwachten dat dit verandert wanneer men kijkt naar de enorme investeringen die nodig zijn om de Venezolaanse reserves te exploiteren? Bovendien zullen zorgen over bestuur en eigendomsrechten waarschijnlijk blijven bestaan, aangezien de grote oliebedrijven de inbeslagnames van activa na de nationalisatie van de olie-industrie in 2007 niet zijn vergeten.
Positieve ontwikkeling voor de regio
Vanuit een breder geopolitiek perspectief betekent de verwijdering van Maduro waarschijnlijk een positieve ontwikkeling voor de regio als geheel.
Chávez en Maduro hebben jarenlang extreemlinkse paramilitaire groeperingen gesteund, wat heeft bijgedragen aan een verhoogd risicoklimaat voor zakendoen in de regio. Nu deze financieringsstromen waarschijnlijk worden afgesneden, zal afnemende steun op de lange termijn vermoedelijk positief uitpakken.
Daarnaast, nu Colombia, Peru en Brazilië dit jaar naar de stembus gaan, zal het interessant zijn om te zien hoe kiezers reageren op de Amerikaanse interventie in Venezuela. Zal de recente reeks rechtse verkiezingsoverwinningen in Chili en Argentinië zich voortzetten in de rest van de regio, of zien we een abrupt einde aan deze politieke verschuiving in de rest van Zuid-Amerika?
En daarmee komen we terug bij de Monroe-doctrine: buitenlandse tegenstanders zijn niet welkom op het westelijk halfrond.