In de Verenigde Staten eist de moeilijke overgang naar een normaal monetair beleid alle aandacht op, ook vanwege de gematigde groei. Zo signaleert Carmignac Gestion. De verschillende werelddelen lijken meer met elkaar in balans te komen: de vooruitzichten voor de opkomende landen zijn verbeterd, Japan profiteert van het reflatiebeleid en de Europese economie stabiliseert.
Het derde kwartaal van dit jaar stond in het teken van een nieuwe koerswijziging van de Amerikaanse Federal Reserve. Na vóór de zomer kenbaar te hebben gemaakt voornemens te zijn haar monetaire steun af te bouwen, heeft de Fed uiteindelijk op 18 september jl. laten weten daar vooralsnog van af te zien. Dat de Fed zo aarzelt om een aanvang te maken met het normaliseren van haar monetair beleid, houdt waarschijnlijk verband met factoren die het conjunctureel herstel in de Verenigde Staten nog steeds afremmen, met name wat betreft de consumptie en de investeringen. Deze factoren, in combinatie met een inflatie die op een laag niveau blijft, zullen de Fed er waarschijnlijk toe aanzetten om haar soepele monetair beleid pas later en meer stapsgewijs om te buigen. Janet Yellen, de nieuwe Fed-voorzitter, staat voor de uitdaging voorzichtig te manoeuvreren tussen de vrees voor een te zwakke economie en de noodzaak de overvloedige liquiditeit zo snel mogelijk af te romen.
Tegen de achtergrond van een lange rente die de bedrijvigheid afremt, zal de groei van de Amerikaanse economie gematigd blijven
Als de Amerikaanse groei op een laag niveau blijft, zouden de vooruitzichten kunnen verslechteren door de overgevoeligheid van de obligatiemarkten voor schommelingen in de economische bedrijvigheid en het weinig voorspelbare gedrag van de Amerikaanse monetaire autoriteiten. De Amerikaanse staatsobligatiemarkt is namelijk zo gevoelig geworden voor zelfs de kleinste schommeling in de economische bedrijvigheid, dat de rente bij het minste economische herstel overdreven sterk zou kunnen opveren. Het ziet er echter niet naar uit dat een dergelijke grote stijging van de nominale rente in dit stadium van de cyclus gepaard zou gaan met een opvering van de inflatie (1,25% volgens de favoriete graadmeter van de Fed). De reële rente zou bijgevolg eveneens fors toenemen, wat een uitgesproken remmend effect zou hebben en de positieve invloed op het economische herstel deels teniet zou doen.
Maar gelet op een duurzaam lage inflatie heeft dit zwakke groeiscenario echter ook zijn voordelen
Omdat hierdoor de rente op een relatief laag niveau kan worden gehouden, versterkt deze situatie het welvaartseffect van het herstel van de vastgoedsector en de stijging van de beurzen, dat er sinds 2009 voor zorgt dat de Verenigde Staten een positieve economische groei boeken en tegelijkertijd hun totale schuldenlast kunnen verminderen. Zo is de totale overheidsschuld sinds 2009 teruggevallen van 370% naar 345% van het bbp, terwijl de schulden van de huishoudens zijn gedaald van 135% naar 107% van het beschikbare inkomen. Geen enkel ander ontwikkeld land is daar na de crisis van 2008 in geslaagd.
In de opkomende markten zijn de vooruitzichten verbeterd
Door het uitstel van de terugkeer naar een normaal monetair beleid in de VS en de conjunctuurverbetering in China zijn de vooruitzichten voor de opkomende landen over het geheel genomen verbeterd. In China zijn voorspellende indicatoren als de industriële bedrijvigheid, de industriële productie en de kredietverlening in de afgelopen drie maanden gestegen. Bovendien verwachten we dat de communistische partij in november op haar achttiende congres belangrijke hervormingen zal aankondigen die een positieve bijdrage zullen leveren aan de economische vooruitzichten op lange termijn. In het algemeen ebben de spanningen rond de opkomende landen weg, maar de dreigende vermindering van de monetaire steunmaatregelen in de VS verslechtert de investeringsvooruitzichten in landen met een tekort op de lopende rekening.
De Europese economie stabiliseert en profiteert van de spectaculaire verbetering van de lopende rekeningen van de belangrijkste Zuid-Europese landen
In Europa gaat het stabilisatieproces voort onder impuls van de dynamische buitenlandse handel van Duitsland en de spectaculaire verbetering van de lopende rekeningen van de belangrijkste Zuid-Europese landen, die in de afgelopen maanden allemaal weer een overschot vertoonden. De buitenlandse vraag zou in Spanje, Portugal en – in mindere mate – Italië dan ook voor een cyclisch herstel kunnen zorgen. Structureel gezien zijn deze landen evenwel nog niet uit de gevarenzone. De minste vertraging van de export zou namelijk een ernstige bedreiging voor hun groei vormen.
Japan zet zijn reflatiebeleid, waarvan de eerste positieve effecten zichtbaar zijn geworden, voort
Japan voert nog steeds een reflatiebeleid en de eerste positieve effecten daarvan zijn bevestigd. De inflatie sinds begin dit jaar bedraagt bijna 1% (hoogste peil in vijf jaar) en over de afgelopen zes maanden is zij nu zelfs boven 2% op jaarbasis gekomen. De voorspellende indicatoren van de economische bedrijvigheid (Tankan) zijn opgeveerd tot het niveau van vóór 2008, terwijl de daling van de reële rente bijdraagt aan de economische opleving. De markten zijn evenwel ongeduldig en wachten met enige terughoudendheid op meer details over de door de regering-Abe beloofde structurele hervormingen op het gebied van bedrijfsbelastingen, liberalisering van de arbeidsmarkt en stimulering van loonsverhogingen. Het feit dat de politici, de monetaire autoriteiten en de werkgeversorganisaties nauw samenwerken in deze voor de Japanse groei essentiële kwesties, doet ons steeds meer geloven in de goede afloop van de moedige poging van Japan om reflatie te creëren en zet ons ertoe aan geduldig te blijven en welwillendheid aan de dag te leggen, zonder evenwel onze waakzaamheid te verliezen.
