De aandelenmarkten zijn zwak sinds de Amerikaanse verkiezingen. Misschien waren beleggers die op een overwinning van Romney hadden gemikt ontgoocheld. Of misschien maakten ze zich zorgen over een nog altijd verdeeld Congres dat hierdoor de ‘fiscale afgrond‘ niet kan aanpakken. President Obama en de republikeinse oppositie lijken bereid om een compromis te sluiten. Wel valt nog af te wachten of dit zal volstaan voor een geloofwaardige overeenkomst om het overheidstekort voor eind dit jaar of voor het schuldplafond in februari wordt bereikt terug te dringen. Gelukkig is de economie er niet al te slecht aan toe.
De Amerikaanse en Duitse obligatierente is sinds de verkiezingen zelfs wat gedaald. De Spaanse obligatierente klom hoger in het recente risicomijdende klimaat. De spreads op obligaties uit de opkomende markten liepen vanaf medio oktober uit. Toch is er op basis van de fundamentele factoren zoals de begrotingen en de groeiverwachtingen van de opkomende economieën volgens ons nog ruimte voor een nieuwe verkrapping van de spreads.
In de VS steeg de export sneller dan de import, waardoor het handelstekort onverwacht daalde in september. Het voornaamste gevolg is dat de bbp-groei voor het derde kwartaal, die aanvankelijk kwartaal op kwartaal geannualiseerd op 2,0% was geraamd, nog naar boven kan worden bijgesteld. Samen met andere aanpassingen kan de groei naar 2,5% of zelfs bijna 3% worden bijgesteld.
Het consumentenvertrouwen steeg naar zijn hoogste niveau sinds juli 2007. Dit is inderdaad positief, maar volgens ons misschien niet relevant omdat de verbetering van het vertrouwen achterbleef bij de stijging van de detailhandelsverkoop. In oktober daalde de kleinhandelsverkoop voor het eerst sinds juni. Dat was hoogstwaarschijnlijk een vorm van compensatie voor eerdere sterkte. Orkaan Sandy gaf de verkoop eveneens een deuk.
Omdat de inkomensgroei bescheiden blijft, zien wij weinig ruimte voor hogere consumentenuitgaven. Natuurlijk kunnen consumenten meer gaan lenen. De groei van het consumentenkrediet van 5,5% jaar op jaar lijkt ons gezond.
De ministers van financiën in de eurozone bespraken de begroting van de EU voor 2013 en de steun voor Griekenland. Definitieve beslissingen vielen er nog niet. De leiders van de eurozone moeten nu tijdens hun topontmoeting in december uit de begrotingsimpasse zien te komen. De ministers kwamen overeen om Griekenland meer tijd te geven om zijn begrotingstekort terug te dringen. Een mix van een verlenging van de looptijd van leningen aan Griekenland en een lagere rente is één mogelijkheid, maar een schuldherschikking – ook voor officiële leningen – valt niet uit te sluiten.
De ECB liet haar monetair beleid tijdens haar laatste beleidsvergadering zoals verwacht ongemoeid. Voorzitter Draghi gaf toe dat de groei van de eurozone zwak was. De ECB kan haar groeiverwachtingen nu volgende maand naar beneden bijstellen. De centrale bank verwacht dat de inflatie volgens jaar naar minder dan 2% zal dalen. De ECB is inderdaad optimistisch over deflatie, maar volgens ons bestaat het risico dat hogere indirecte belastingen de privébestedingen ondermijnen. Dit kan samen met een hogere werkloosheid en banken die amper nog krediet verstrekken wel deflatie in de hand werken.
Wat Griekenland betreft, was de voornaamste boodschap van de ECB dat zij niet veel opties meer over heeft om het land te ondersteunen. Voor Spanje staat de centrale bank klaar om obligaties op te kopen onder de voorwaarden van het OMT-programma zodra het land financiële steun aanvraagt.
De cijfers uit de eurozone bleven zwak. De Duitse voorlopende ZEW-index daalde. Hetzelfde gold voor de fabrieksorders, de industriële productie en de export. De industriële productie was zwak in veel landen van de eurozone, waaronder Frankrijk, Italië en Spanje.
De Japanse economie kromp kwartaal op kwartaal geannualiseerd met 3,5% in het derde kwartaal. Dat was meteen de grootste daling sinds de tsunami van vorig jaar. Jammer genoeg zagen we nog geen ommekeer in de voorlopende indicatoren. De zwakte kan voor een deel van tijdelijke aard zijn. De export had te lijden van politieke spanningen met China rond de eilanden in de Zuid-Chinese Zee.
Tekenen van stabilisering in de Chinese economie kunnen Japan helpen, maar de sterke yen en de zwakke binnenlandse en Europese vraag zullen wellicht aanhouden. Daardoor kan de groei ook in het vierde kwartaal negatief zijn waarmee het land meteen in een technische recessie zou belanden.
Zoals we al aanstipten waren de ontwikkelingen in China positiever. Het handelsoverschot veerde op naar zijn hoogste niveau sinds januari 2009 en de kleinhandelsverkoop en industriële productie trokken aan. Gelet op de verbeterende voorlopende indicatoren is er weinig gevaar voor een harde landing. Wel zien we nog risico’s in het schaduwbanksysteem waar het krediet is gegroeid en het risicobeheer niet optimaal lijkt.
Door: Joost van Leenders, beleggingsspecialist – allocatie en strategie, BNP Paribas Investment Partners
