De Chinese yuan gaat onderdeel uitmaken van de speciale trekkingsrechten van het IMF als een duidelijke stap naar een echt vrije munt. Maar hoe voorkom je chaos op de valutamarkten en hoe voorkom je een nieuwe recessie?
De echte grote stap moet de Chinese overheid nog zetten: een volledige loskoppeling van de yuan van de dollar, een echte vrije munt waarvan de koers wordt bepaald door de grote verscheidenheid aan vraag- een aanbodfactoren. Het is ongeveer tien jaar geleden dat de twee in weerzin van de VS aan elkaar werden vastgeplakt, stelt Kimberly Amadeo, directeur van WorldMoneyWatch.com. “Dat was op het moment dat het Amerikaanse Congres China beschuldigde van het starten van een valutaoorlog. Minister Hank Paulson van Financiën moest toen van president Bush aan China vragen om de yuan een sterkere valuta te laten zijn. Het doel was om Chinese exportproducten duurder te maken.”
Bush heeft wel een beetje zijn zin gekregen, want in de afgelopen tien jaar is de yuan een derde duurder geworden tegenover de dollar. “Dat is een gezonde stijging. Meer zou een negatief effect hebben gehad op de Chinese economie.” En dat is wat de Chinese overheid – ook nu nog – probeert te voorkomen. “Chinese leiders zijn bang voor een opstand als de economische groei niet sterk genoeg is”, meent Kimberly Amadeo. Het Chinese volk kan behoorlijk temperamentvol zijn, meer dan hun soms emotieloze uitdruk doet vermoeden. Dus kiest de overheid voor de weg van de geleidelijkheid.
Reservevaluta
Kimberly Amadeo: “De verhouding tussen de dollar en de yuan wordt vooral bepaald door vraag een aanbod. Er is altijd veel vraag naar dollars, omdat het een reservevaluta is. De VS komt aan de vraag tegemoet door schatkistpapier, de zogenaamde Treasury notes, te verkopen.” Deze zijn net zo goed als dollars, omdat ze te allen tijde kunnen worden omgewisseld. Zie het maar als een vervanging van de gouden standaard, maar met dien verstande dat de VS de valutaire macht naar zich toe heeft getrokken. Doordat de yuan ook een reservevaluta is geworden, bestaat de kans – hoewel de meningen daarover sterk verdeeld zijn – dat de vraag naar yuans zal toenemen.
Craig Botham, econoom opkomende markten bij Schroders vraagt zich wel af of de yuan niet verder zal worden gedevalueerd. “De munt is nog zo’n 15 tot 20% overgewaardeerd. De beleidsmakers lijken echter uiterst voorzichtig te werk te gaan. Ik verwacht een geleidelijke verzwakking van de munt in de komende jaren, maar sluit een eenmalige grote devaluatie niet uit.” De afzwakking hangt nauw samen met de ontwikkeling van de economie. “Mogelijk wordt 6,5% groei de nieuwe doelstelling”, maar Botham vraagt zich af of dat haalbaar is in de komende jaren. “De oorzaak van de groeivertraging is structureel en niet cyclisch. De oorzaken daarvan worden niet aangepakt. De beleidsmakers kunnen meer stimuleren, maar het is de vraag of dat voldoende is om de groei te versnellen. Het effect van dit stimulerende beleid lijkt ook af te nemen.” Kimberly Amadeo brengt daar tegenin in “dat wanneer de yuan een volledige vrije munt wordt deze waardevoller zal zijn dan de dollar vanwege China’s sterke economie”, en daar zit de VS natuurlijk niet op te wachten; ze wil maar wat graag de monetaire scepter blijven zwaaien.
SDR-mandje
Toch is het positief dat de Chinese renminbi in het SDR-mandje van het IMF wordt opgenomen, menen Eric Chaney, hoofd research, en Aidan Yao, senior econoom Opkomend Azië bij AXA Investment Managers. “Het illustreert de grote stappen die China zet richting broodnodige hervormingen, economische voorspoed en sociale stabiliteit. Paradoxaal genoeg onderstreept de erkenning van de Chinese renminbi als wereldmunt ook de aanhoudende hoofdrol van de Amerikaanse dollar in de wereldeconomie. Het gewicht van de dollar in het SDR-mandje neemt namelijk toe.” De euro blijft achter in dit grote ‘valutaspel’. “Op de korte termijn zal de SDR-opname geen significante gevolgen hebben. Op de middellange termijn zijn de gevolgen groter. De instroom van kapitaal richting China als gevolg van de opname schatten wij de komende vijf jaar in op maximaal 600 miljard dollar, ofwel 120 miljard dollar per jaar vanaf 2016.”
Het ‘valutaspel’ wordt extra gecompliceerd doordat centrale bankiers voor een dilemma staan met een krimpende groei van de wereldeconomie. “Moeten zij doorgaan met QE of moeten ze op zoek naar nieuwe manieren om het schuldenprobleem op te lossen?”, vraagt Iain Stewart, manager van het Real Return Team bij Newton, een boetiek van BNY Mellon, zich af. “De problemen van de wereldeconomie zijn niet cyclisch, maar structureel van aard en die zijn niet op te lossen met een langdurig ruim monetair beleid. Integendeel, dat werkt alleen maar verstorend op de markt en zorgt voor een explosie van economische capaciteit. Intussen overdrijven centrale bankiers het effect dat zij hebben op de reële economie en onderschatten zij de gevolgen van hun beleid op de financiële markten.”
Loskoppeling
Onrust op de valutamarkt zal het contrast vergroten tussen de verwachtingen voor de Amerikaanse economie en de trend in de rest van de wereld. Stewart: “Als de VS zich werkelijk richting normalisering beweegt, dan moet de Amerikaanse economie zich dus kunnen loskoppelen van de andere economieën. Maar de opkomende markten en China waren de groeimotoren van deze cyclus, dus is een loskoppeling zeer onwaarschijnlijk. Het lijkt erop dat een renteverhoging van enige betekenis door de Fed uitblijft. De gelegenheid om een begin te maken met een rentecyclus slinkt. De focus komt waarschijnlijk toch te liggen op meer stimulering dan op een renteverhoging. De grote vraag is dan hoe zo’n nieuw stimuleringsprogramma eruit moet komen te zien en hoe de markten daarop gaan reageren.”
Alle succesverhalen over QE ten spijt, de drempel voor een nieuw opkoopprogramma wordt steeds hoger, met name in de VS waar de werkloosheid rond de 5% bedraagt. Stewart denkt eerder aan een Japan-scenario, waarbij de centrale bank de geldpers op volle toeren laat draaien om overheidsschuld volledig te ‘monetariseren’. “Deze route lijkt aantrekkelijker omdat het wordt gezien als een directe liquiditeitsinjectie in de reële economie in plaats van dat de zakken van beleggers via de financiële markten worden gevuld.”
Als het probleem van seculaire stagnatie (lage groei en hoge werkloosheid) niet kan worden bestreden door een adequaat monetair beleid en de overheden niet met een (fiscaal) stimulerend beleid komen, dan rest slechts een intensivering van de valutaoorlog. Het vergroot de kans op een nieuwe recessie, want vergeet vooral niet, aldus Bob Homan, hoofd ING Investment Office, dat de volatiliteit op de aandelenmarkten c.q. economie voortkomt uit de valutamarkten. Nobelprijswinnaar Paul Krugman (economie 2008) waarschuwt er al vele jaren voor dat onrust op de valutamarkt de moeder is van alle crisissen. Dus, laat China vooral rustig aan doen om van de yuan een volledig vrije munt te maken.