Gaat Mario Draghi de Europese geschiedenis in als roepende in de woestijn? Hoezeer hij ook de spijker op de kop sloeg in zijn verslag over het concurrentievermogen uit september 2024, de Europese instellingen blonken eens te meer uit in inertie en gaven er tot nu toe nauwelijks gevolg aan. Het pragmatisme en de slagvaardigheid die hij in zijn tijd aan het hoofd van de Europese Centrale Bank aan de dag legde, lijkt gezien het dogmatisme dat vandaag in Frankfurt heerst bovendien slechts een kort intermezzo te zijn geweest. De ECB staart zich blind op de stijging van de energieprijzen door de oorlog in Iran en lijkt vastberaden om met volle overgave de fouten van Jean-Claude Trichet te herhalen, in plaats van verder de weg te bewandelen die zijn opvolger insloeg. Dat stelt Enguerrand Artaz, strategisch analist bij La Financière de l’Échiquier (LFDE).
Terwijl afgelopen week de inkoopmanagersindices voor mei een meer dan somber toekomstbeeld van de economische bedrijvigheid in de eurozone schetsten, verklaarde Olli Rehn, gouverneur van de centrale bank van Finland en invloedrijk lid van de raad van bestuur, nog zonder blikken of blozen dat de ECB hoogstwaarschijnlijk de rente zou moeten verhogen “om haar geloofwaardigheid te behouden”.
Om niet dezelfde fout te maken als in 2022 – toen de centrale bank onmiskenbaar te laat op de stijging van de inflatie reageerde – is de ECB met andere woorden bereid zich aan dezelfde steen te stoten als in 2008 en 2011, toen ze in volle economische vertraging de rente optrok, vrijwel uitsluitend omdat de olieprijs was gestegen. Dat waren veel pijnlijker vergissingen, die een recessie ontketenden of verergerden en Europa op het vlak van economische groei met een verloren decennium opzadelden.
Monetair puritanisme
Op het monetaire puritanisme na dat in de ECB ingebakken lijkt te zitten – behalve in de jaren Draghi – is er vandaag niets dat het nemen van een dergelijk risico rechtvaardigt. Om te beginnen is de situatie nu, om maar eens een open deur in te trappen, in niets te vergelijken met die van 2022. De aanbodschok gaat niet gepaard met een vraagschok, de arbeidsmarkt vertraagt, de inflatie vertrekt van een veel lager niveau en de reële rente is positief, terwijl ze aan de vooravond van de oorlog in Oekraïne nog ver onder nul stond (de depositorente van de ECB bedroeg toen nog -0,5%). De voorwaarden voor een inflatoire spiraal van tweederonde-effecten als gevolg van de stijging van de energieprijzen zijn dus allesbehalve vervuld. Dat geldt des te meer als we ook rekening houden met de amechtige groei in de eurozone in het eerste kwartaal – amper 0,1% – en de vooruitzichten voor de economische bedrijvigheid en de consumptie.
Daarnaast zijn de financiële omstandigheden de afgelopen weken al aanzienlijk verkrapt. De bedrijvigheid zal niet alleen worden afgeremd door de restrictieve toon van de ECB, maar ook door de aanhoudende stijging van de lange rente – de Duitse tienjaarsrente zit al een flink eind boven de 3% – en de aankomende aanscherping van de kredietvoorwaarden.
Forse inperking kredietverstrekking
De recentste peiling van de ECB bij de banken voorspelt een bijna even forse inperking van de kredietverstrekking aan ondernemingen als in 2022. Het heeft dan ook volstrekt geen zin om de financiële omstandigheden nog verder te verkrappen, op een moment dat het recessierisico veel groter lijkt te zijn dan het inflatierisico. Het is waar dat de inflatieverwachtingen van de huishoudens sterk gestegen zijn, maar dat is altijd het geval als de prijzen aan de pomp omhooggaan, en al helemaal nu de inflatieopstoot van 2022 nog vers in het geheugen ligt. De marktverwachtingen, bijvoorbeeld de vaak als referentie gehanteerde swap op de inflatie op vijf jaar over vijf jaar, blijven overigens betrekkelijk stabiel.
Dat de ECB de nalatenschap van Mario Draghi verkwanselt en in haar oude zonden hervalt, blijft ook voor beleggers niet zonder gevolgen. De pro-Europese wind die het afgelopen jaar op de markten waaide en ook begin dit jaar nog stand leek te houden, verliest aan kracht. Dat zal alleen maar erger worden als de Europese instellingen, de ECB voorop, theoretische dogma’s en regelgevend immobilisme blijven verkiezen boven economisch pragmatisme en slagvaardigheid. Terwijl Mario Draghi toch heeft geprobeerd de weg te wijzen.
Elke ochtend beleggingstips ontvangen? Meld u gratis aan voor Cashcow Daily!