Amerika glijdt steeds verder af richting een economische depressie en dat beeld wordt bevestigd door het zeer magere –en structureel dalende- groeicijfer van de economie. De huizenmarkt verslechtert verder en consumenten komen weer in het nauw.
Ooit was Amerika trots op het feit dat 70% van de economie op consumenten was gebaseerd. Nu keert zich dat tegen hen. Terwijl ik dit schrijf verkeren zo’n 14.7 miljoen Amerikaanse hypotheken onder water, dat wil zeggen dat de hypotheekschuld van mensen hoger is dan de marktwaarde van hun huizen. Het verschil telt op tot 770 miljard dollar. Voor de banken houdt dit een totaalrisico in ter hoogte van 2.4 biljoen dollar. Maar omdat de gehele Amerikaanse huizenmarkt in handen is van de overheid en alle giftige hypotheek- en afgeleide bankproducten inmiddels door de Federal Reserve zijn opgekocht, blijft het systeem krakend en piepend in stand. Hoe lang dat zo zal blijven is geheel afhankelijk van de consument. Die wordt in zijn of haar koopkracht dagelijks aangevallen.
Oorlog
Er is sprake van een heuse psychologische oorlog die het consumentengedrag sterk beïnvloedt. Negatief, welteverstaan. Ten eerste neemt het aantal ‘foreclosures’ nog steeds toe. In de staat Nevada –waar Las Vegas ligt- worden er niet eens meer borden in de tuin geplaatst. Mensen zien aan het bruine gras toch wel dat een pand leeg staat. “Misschien moet ik ook wel uit mijn huis weglopen’ denken steeds meer Amerikanen. Omdat velen hen zijn voorgegaan neemt de gemiddelde kredietwaardigheid van consumenten scherp af. Want op weglopen staat wel degelijk een straf.
Fico
Die heet Fico. Zodra iemands Fico-score tot onder de veilige grens van 600 zakt, is er een probleem. Zo’n kwart van alle Amerikanen (!) weet hier inmiddels alles van. Want die hebben dat probleem. Algemeen bekend is dat tenminste 17% (dus niet de officiële 10%) van de beroepsbevolking werkloos is en alleen nog maar het hoogstnoodzakelijke koopt. Kortingbonnen zijn essentieel geworden. Voedselhulp soms onmisbaar. En dat in het Amerika van 2010? Natuurlijk zijn er veel mensen met werk. Weliswaar staan hun uren en uurlonen onder zware druk, toch kunnen ze consumeren. En dat doen ze dus ook. Net als tijdens de grote depressie.
De kat uit de boom kijken
Maar zelfs Amerikanen met werk en inkomen zijn terughoudend geworden. Ook diegenen die het zich kunnen veroorloven willen niet langer een leven op basis van overmatige schuld leiden. Er wordt volop bezuinigd. Alleen op een andere manier. Amerikanen kopen géén dure tandpasta meer. Maar wel een iPad. Vreemd. Maar verklaarbaar. Immers, ook wij houden het liefst zo lang mogelijk aan onze welvaart vast. Overal om zich heen zien Amerikanen de verwoestende werking van de fiscale implosie die snel om zich heen grijpt. Californië heeft al de fiscale noodtoestand uitgeroepen en werkt –voor de tweede keer- met ongedekte betaalbriefjes. In zo’n klimaat geven zelfs werkende Amerikanen alleen nog maar behoedzaam uit.
QE2 of Titanic?
Ik schrijf dit alles vooruitlopend op een nieuwe ronde van geldverruiming – quantitative easing- van de Federal Resreve waarvan in toenemende mate sprake is. De Amerikanen noemen het al QE2, daarmee verwijzend naar het luxe cruiseschip dat ooit op de wereldzeeën het trotse Britse rijk vertegenwoordigde. Gelet op de pijnlijke relatie met Engeland naar aanleiding van de ‘spilling fields’ van BP, een bijna sarcastische vergelijking. Zal een nieuwe ronde van stimulering van de Amerikaanse economie dit keer wel werken, nu overduidelijk is gebleken dat de eerste ronde alleen voor een beetje ademruimte heeft gezorgd? Werkt het alsnog rekken van tijd? Of moet de economie als geheel opnieuw ontworpen worden? Ik vrees het laatste.
Door: Prof. dr. R.J. Tissen, Business Universiteit Nyenrode