In korte tijd is Europa een sociaal-maatschappelijk broeinest geworden. Dat is rechtstreeks te wijten aan de economische crisis.
De straatrellen in Athene van de afgelopen weken zijn in de Europese media afgedaan als geïsoleerde uitbarstingen van geweld die niets met de economische crisis te maken hebben. De lafhartige aanval op premier Berlusconi van Italië wordt terecht als een terreurdaad gezien. Maar hij wordt niet geplaatst in het licht van Europa dat economisch gezien met de dag onrustiger wordt. Dat is evenmin het geval als het gaat om de Franse ‘banlieus’, de beruchte sloppenwijken van Parijs en andere grote steden. Overal in Europa krijgen jongeren de schuld vanwege het ongemakkelijke gevoel dat zij veroorzaken. De uitzichtloosheid waarin zij zich bevinden wordt nauwelijks aan de kaak gesteld. In korte tijd is Europa een sociaal-maatschappelijk broeinest geworden en dat is rechtstreeks te wijten aan de economische crisis.
Systeemcrash in wording
Als een beginnende olievlek verspreid deze onrust zich momenteel snel, uitsluitend als gevolg van het groeiende wantrouwen van gewone burgers met betrekking tot de politiek en hun vermogen de problemen op te lossen. Burgers in geheel Europa en de VS zien dreigingen op zich af komen ( wankelende financiële sector, instortende huizenmarkten, scherp oplopende staatsschuld, enorme groei van de werkloosheid etc.). Maar Europeanen zijn er minder gerust op dat het slechts om een ingrijpende correctie gaat en niet een echte systeemcrash in wording.
Instabiliteit
In een van mijn eerdere columns bracht ik naar voren dat een financiële systeemcrisis altijd leidt tot een economische crisis. Een economische crisis leidt echter pas tot een politieke crisis als het voortbestaan van het economisch systeem – van de wereld zoals mensen die kennen- in twijfel wordt getrokken. Als burgers bang zijn voor een systeemcrisis in de economie zijn de rapen gaar. Dan slaat sociale onrust gemakkelijk om in politieke instabiliteit. En die slaat zonder veel moeite om in maatschappelijke instabiliteit. Ik beweer dat dit proces in volle gang is, ook in Amerika en in Japan.
Vrije val
Anders dan Amerika vormt Europa geen samenhangend en goed samenwerkend geheel van onafhankelijke staten. Daardoor is de kans groot dat landen op zichzelf zullen terugvallen. Vanwege deze uitspraken wordt mij met enige regelmaat verweten dat ik een doemdenker ben met betrekking tot de economie en dat is een terecht verwijt. Ik ben inderdaad van mening dat een op schulden gebaseerde economie vroeg of laat onder het eigen gewicht bezwijkt. Ik hang de stelling aan dat landen daadwerkelijk failliet kunnen gaan en daarmee ook het faillissement over andere landen –zoals Nederland- kunnen afroepen. Ik acht het alleszins waarschijn lijk dat Griekenland, Spanje, Portugal en Italië ( en Estland, Letland, Litouwen, Bulgarije, Hongarije, Roemenië, noem ze maar op) in een vrije val terecht zullen komen en ons in hun val mee kunnen – en zelfs zullen- slepen, simpelweg omdat Europa geen geld en geen (juridische) mogelijkheden heeft om hun ondergang tegen te gaan.
Lege portemonnee
Europa bestaat niet als gemeenschap. Ik wordt in mijn opvatting bevestigd door Griekenland zelf. Het land realiseert zich dat Europa niet te hulp kan komen en beweert daarom bij hoog en bij laag dat het op eigen kracht uit de crisis zal komen. Slecht nieuws wordt omgebouwd tot goed nieuws. Realiteit is dat de huidige val van Griekenland voorlopig niet gestopt kan worden, althans niet zolang de schulden alsmaar toe blijven nemen. Daarbij komt dat elke maatregel die bedacht wordt ten koste van de portemonnee van de bevolking gaat en die is leeg, angstwekkend leeg. Ik beweer dat Europa in crisis is. Ik beweer ook dat wij die crisis niet onder ogen willen zien.