Ongetwijfeld wrijven enkele overrijke Arabische en Aziatische bankiers zich in hun handen nadat bekend werd dat de Europese banken in de komende acht jaar honderden miljarden uit de markt moeten halen om hun vermogenspositie te versterken. Ze zullen niet aan de Basel III-normen kunnen voldoen als dat niet gebeurt.
Enkele honderden miljarden lijkt ongekend veel om het financiële systeem van Europa weer gezond te krijgen, maar dat is niet zo: alleen het spaargeld en beleggingskapitaal van de Nederlandse particulier is al voldoende om het Europese bankwezen een gezonde injectie te geven, laat staan als de duizenden miljarden van de rest van de Europeanen daarbij worden opgeteld.
Nieuwe bolide
De vraag is echter wat de banken met het aangetrokken kapitaal gaan doen. Elke euro die ze aantrekken voor de versterking van hun vermogenspositie kunnen ze 33 keer uitzetten in de vorm van kredieten of beleggingen. Het is een doorn in het oog van veel ondernemers dat de crisissteun niet heeft geleid tot een verbetering van de kredietmarkt. Er wordt minder makkelijk een lening verstrekt en dan ook nog eens tegen aanmerkelijk zwaardere eisen. Reders die schepen laten bouwen in China hoeven niet meer aan te kloppen bij een Nederlandse of Duitse bank. Chinese bankiers, al dan niet met steun van de overheid, willen reders maar wat graag een krediet verstrekken als in hun land een schip wordt gebouwd.
Helaas voorziet Basel III er niet in om de kredietverlening op gang te brengen. Het is vooral gericht op het overeind houden van het bancaire systeem. De eisen lijken in belangrijke mate te zijn afgestemd op de Europese banken en niet op wat wenselijk is. En als de nieuwe aandeeltjes zijn uitgegeven kunnen de banken de draad weer oppakken, echter met het verschil dat de kwaliteit van het kernkapitaal beter is dan voor het uitbreken van de crisis. Het is alsof je na een crash met een nieuwe bolide het circuit weer opstuift.
Miljarden ophoesten
De zware vermogenseisen moeten ervoor zorgen dat de banken beter bestand zijn tegen de schokken van het financiële systeem, althans dat is de opvatting. Zeker zo belangrijk is dat de bankpresidenten als toezichthouder niet zitten te slapen in hun ivoren torens en dat ze veel alerter reageren op gekunstelde administratieve constructies. Alleen als men niet zelfvoldaan toezicht houdt, kan een nieuwe bank- of kredietcrisis worden voorkomen.
De banken die hun kapitaalbasis moeten versterken, zullen hun aandeelhouders moeten aanspreken of op zoek moeten naar andere geldschieters. Een andere mogelijkheid is dat ze hun winsten reserveren in plaats van die in de vorm van dividenden aan de aandeelhouders uit te keren, maar de kans daarop is niet groot. Toch zou dat voor Europa beter zijn. Want wie koopt de nieuwe aandelen? De meeste particuliere beleggers zullen terughoudend zijn en institutionele beleggers als pensioenfondsen hebben weinig speelruimte. Door de slechte dekkingsgraad moeten ze risicomijdend beleggen en kunnen daardoor minder in aandelen investeren. Banken zullen dan wel bij Arabische en Aziatische landen moeten aankloppen en die zullen maar al te graag in Europese banken investeren, zelfs fors – die honderden miljarden hoesten ze in acht jaar zonder problemen op-, en daarmee kopen ze kennis van bancaire systemen en toegang tot de Europese markt.